Spis treści
Dlaczego większość gier „edukacyjnych” to klikanie
Wiele gier po angielsku dla dzieci wygląda tak: na ekranie pojawia się obrazek, dziecko dotyka właściwego słowa, słyszy „Well done!” i dostaje gwiazdkę. Jest kolorowo, jest wesoło, a mimo to dziecko przez całe dziesięć minut nie powiedziało ani jednego angielskiego słowa. Rozpoznawanie słów na ekranie to coś innego niż mówienie, tak jak rozpoznawanie znajomej twarzy to coś innego niż umiejętność zagadania do kogoś.
Skutek znasz pewnie z domu: dziecko „zna” kolory i zwierzęta, ale zapytane „What colour is it?” milknie albo odpowiada po polsku. Wiedza biernie jest, tylko nigdy nie została użyta na głos. Dobra wiadomość: nie trzeba rezygnować z gier. Trzeba je tylko wybierać pod jednym kątem - kto w tej grze mówi.
Typowy błąd rodzica: ocenianie gry po tym, ile dziecko się nią bawi, a nie po tym, ile w niej powiedziało. Gra, przy której dziecko siedzi pół godziny w ciszy, nie ćwiczy mówienia, choćby miała tytuł „Speak English”.
What colour is it?
Jaki to kolor?
It's blue!
To jest niebieskie!
Well done!
Dobra robota!
Trzy cechy dobrej gry, w której dziecko mówi
Pierwsza cecha: gra nie ruszy dalej, dopóki dziecko czegoś nie powie. Nie wystarczy dotknąć ekranu. Autko jedzie, bo dziecko zawołało „go”. Kolor pojawia się, bo dziecko wypowiedziało jego nazwę. Jeśli da się przejść całą grę w milczeniu, to jest to gra do klikania.
Druga cecha: nagroda za próbę, a nie za bezbłędność. Małe dziecko, które za każdą niedoskonałą wymowę słyszy „Spróbuj jeszcze raz”, szybko przestaje próbować. Gra, która daje gwiazdkę za sam wysiłek mówienia, uczy odwagi, a odwaga jest tu ważniejsza od wymowy. Poprawność przyjdzie z powtarzaniem.
Trzecia cecha: krótko i z różnorodnością. British Council w poradniku dla rodziców zaleca, by sesje młodszych dzieci trwały około 10-15 minut i by mieszać różne aktywności, na przykład piosenkę, opowieść, grę albo prace plastyczne. Ta sama organizacja podpowiada też, żeby domowe zajęcia kończyć grą, bo dzieci uczą się dobrze, gdy dobrze się bawią.
Przed pobraniem jakiejkolwiek gry zadaj sobie trzy pytania: czy dziecko musi coś powiedzieć, żeby grać dalej, czy dostaje nagrodę za próbę i czy jedna runda mieści się w kilku minutach. Trzy razy „tak” to dobry znak.
- →Dziecko mówi, żeby gra ruszyła dalej - nie wystarczy dotknąć ekranu.
- →Nagroda za próbę mówienia, nie za bezbłędną wymowę.
- →Runda kilka minut, a potem koniec albo zmiana zajęcia.
Go!
Jedź!
Let's try again!
Spróbujmy jeszcze raz!
Good try!
Dobra próba!
Sprawdź grę w pięć minut, zanim dasz ją dziecku
Zagraj sam przez pierwsze pięć minut i obserwuj tylko jedno: ile razy gra poprosiła Cię o powiedzenie czegoś na głos. Jeśli ani razu, a Ty przeszedłeś kilka poziomów, dziecko też będzie tylko klikać. Sprawdź również, czy gra rozumie dziecko, które mówi cicho albo niewyraźnie, bo nic tak nie zniechęca jak komunikat „nie rozumiem” po każdej próbie.
Zwróć uwagę, czy dziecko musi czytać. Dla trzy-, cztero- czy pięciolatka gra oparta na napisach to gra nie dla niego. Dobra gra dla tego wieku opiera się na obrazkach, dźwięku i głosie. I patrz, co się dzieje po błędzie: gra nie powinna karać ani straszyć, tylko spokojnie pokazać wzór i zaprosić do kolejnej próby.
Na koniec sprawdź prywatność: jeśli gra korzysta z mikrofonu, powinieneś wiedzieć, czy nagrania dziecka są przechowywane. Jeśli informacji nie ma, to dobry powód, by poszukać innej.
Say it with me.
Powiedz to ze mną.
Your turn!
Twoja kolej!
One more time!
Jeszcze raz!
Jak grać, gdy sam słabo znasz angielski
Nie musisz być dobry z angielskiego, żeby wspierać dziecko w grze. Twoja rola jest inna niż nauczyciela: jesteś widzem, kibicem i partnerem do zabawy. Usiądź obok, powtórz za grą słowo, nawet z polskim akcentem, i pokaż, że próbowanie jest w porządku. Dziecko, które widzi dorosłego robiącego błędy z uśmiechem, samo mniej się boi.
Praktyczny trik: przed grą naucz się na głos dwóch, trzech zdań, które będą się powtarzać. Na przykład „Your turn!” i „Good try!”. Resztę komentuj po polsku. Możesz też zamienić się rolami: niech dziecko „uczy” Ciebie. Pyta „What colour is it?”, a Ty celowo mylisz odpowiedź. Dziecko poprawia, czyli mówi, i do tego jest z siebie dumne.
Typowy błąd rodzica, który słabo zna język: tłumaczenie każdego słowa na polski. Wtedy dziecko słucha polskiego tłumaczenia i angielski przestaje być potrzebny. Lepiej pokazać palcem, zrobić gest, powtórzyć wolniej. Znaczenie z kontekstu wchodzi głębiej niż z tłumaczenia.
Jak sprawdzić postęp bez egzaminu: raz w tygodniu poproś dziecko, by pokazało Ci swoją ulubioną grę i „zagrało” ją na głos. Policz, ile angielskich słów padło bez Twojej podpowiedzi. Jeśli tych słów przybywa, jest dobrze.
Your turn!
Twoja kolej!
Is it red?
Czy to czerwone?
No, it's green!
Nie, to zielone!
You're the teacher!
Ty jesteś nauczycielem!
Gry bez ekranu, które możesz zacząć dziś
Zasada „dziecko mówi” działa też bez żadnej aplikacji. Prosta wersja: układasz trzy zabawki i mówisz, że autko jedzie tylko wtedy, gdy dziecko powie jego nazwę. Albo kolorujecie kartkę, a dziecko za każdym razem woła kolor kredki, którą bierze. Rodzic pyta, dziecko odpowiada jednym słowem, a po kilku dniach całym zdaniem.
Pełen zestaw zabaw ruchowych, takich jak Simon says czy Freeze dance, znajdziesz w osobnym artykule o zabawach w domu. Tutaj chodzi o jedną rzecz: przy każdej grze, także tej papierowej, stawiaj pytanie „Co dziecko właśnie powiedziało?”. Jeśli nic, dołóż jedno krótkie polecenie do powtórzenia.
Dla 3-6-latków wystarczą pojedyncze słowa i dwu-, trzywyrazowe zwroty. Siedmio-, ośmio-, dziewięciolatki mogą już budować pełne zdania, na przykład „I want a red car”. Dopasuj trudność do wieku i do tego, ile dziecko ma w danej chwili ochoty mówić.
I want a red car.
Chcę czerwone autko.
Blue, please!
Poproszę niebieski!
The car is fast!
Autko jest szybkie!
Gry w kursie Leo i Lei
W TalkLoop dzieci w wieku 3-9 lat ćwiczą z lektorką Leą albo lektorem Leo. Gry w kursie są zbudowane według opisanych wyżej zasad. Jest autko sterowane głosem: żeby ruszyło, dziecko musi wypowiedzieć angielskie słowo. Jest kolorowanka, w której kolor wybiera się głosem, oraz album naklejek, który wypełnia się w miarę nauki.
Gwiazdki dziecko dostaje za próbę mówienia, nie za bezbłędność. Nie trzeba umieć czytać. Dzieci 7-9 lat mogą ćwiczyć samodzielnie, a młodsze, 3-6 lat, najlepiej z rodzicem obok - dokładnie w roli kibica opisanej wyżej. Całość jest bezpłatna i bez karty.
Taka gra nie zastępuje wspólnej zabawy w domu, tylko ją uzupełnia: daje dziecku okazję do mówienia, gdy Ty akurat nie masz czasu. Wypróbuj jedną grę razem z dzieckiem i sprawdź według swojej listy trzech pytań, czy dziecko mówi, czy tylko słucha.
Go, car, go!
Jedź, autko, jedź!
Red, please!
Poproszę czerwony!
I got a star!
Dostałem gwiazdkę!
Jak często i jak długo grać
Lepiej grać krótko i często niż długo i rzadko. Kilka minut dziennie daje więcej niż godzina w niedzielę, bo dziecko wraca do tych samych słów i zaczyna ich używać bez zastanowienia. Granicę wyznacza dziecko: gdy zaczyna się wiercić albo odpowiada coraz ciszej, skończ, zanim zrobi się nieprzyjemnie.
Zakończ zawsze czymś, co dziecko lubi, i niech wybiera samo. Wystarczy pytanie „Which game do you want?”. Wybór zwiększa chęć do powrotu następnego dnia. A na koniec jeden pomysł do wypowiedzenia na głos: niech dziecko opowie Tobie lub misiowi, w co dziś grało.
Which game do you want?
W którą grę chcesz zagrać?
Let's play again tomorrow!
Zagrajmy jeszcze jutro!
I played with the car.
Bawiłem się autkiem.
FAQ
Czy gry edukacyjne po angielsku uczą mówienia?
Tylko te, w których dziecko musi coś powiedzieć, żeby grać dalej. Gry oparte na dotykaniu i wybieraniu odpowiedzi ćwiczą rozpoznawanie słów, ale nie mówienie. Sprawdź, ile razy gra prosi o odpowiedź na głos.
Jak długo dziecko może grać po angielsku jednego dnia?
British Council radzi, by sesje młodszych dzieci trwały około 10-15 minut i były urozmaicone. W praktyce kilka minut gry z mówieniem dziennie wystarcza, a dłuższa sesja ma sens tylko wtedy, gdy dziecko samo o nią prosi.
Czy muszę znać angielski, żeby grać z dzieckiem?
Nie. Wystarczy, że nauczysz się dwóch, trzech powtarzalnych zdań, jak „Your turn!” albo „Good try!”, i będziesz kibicować. Możesz też odwrócić role i pozwolić dziecku uczyć Ciebie.
Od jakiego wieku dziecko może grać w gry z mówieniem?
Już od około 3 lat, z rodzicem obok. Młodsze dzieci mówią pojedyncze słowa, starsze, 7-9 lat, potrafią już budować proste zdania. Ważne, żeby gra nie wymagała czytania.
Co zrobić, gdy dziecko w grze nic nie mówi?
Nie naciskaj. Zadaj pytanie z wyborem, na przykład „red or blue?”, albo zamień się rolami i celowo się pomyl. Jeśli dziecko dalej milczy, wróć do gry za kilka dni lub zacznij od zabawy, w której najpierw tylko słucha.
Co dalej po lekturze
Najwięcej daje kilka minut mówienia na głos, powtarzane kilka razy w tygodniu. Zobacz, jak wygląda lekcja angielskiego dla dzieci z Leą albo przeczytaj przewodnik, jak zacząć angielski z dzieckiem w domu.